Je wilt een gesprek vastleggen: een functioneringsgesprek, een telefoontje met een leverancier, een vergadering die je later moet terughalen. Mag je dan gewoon je telefoon op tafel leggen en op opnemen drukken? Het korte antwoord staat hierboven. Hieronder lees je de nuance: waar de wet de grens legt, wat je daarna met de opname mag, en waar je op let als een app het gesprek voor je uitwerkt.
Vooraf: dit is algemene uitleg op basis van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de AVG. Het is geen juridisch advies voor jouw specifieke situatie.
De hoofdregel: wie deelneemt, mag opnemen.
De Nederlandse wet verbiedt niet het opnemen van gesprekken, maar het afluisteren ervan. Artikel 139a en 139b van het Wetboek van Strafrecht stellen het opnemen van een gesprek strafbaar voor wie er niet zelf aan deelneemt. De grens ligt dus niet bij toestemming, maar bij deelname.
Neem je zelf deel aan het gesprek, dan mag je opnemen. Ook zonder het te vragen, en ook zonder het te melden. Dat geldt aan tafel, aan de telefoon en in een videocall. Neem je op zonder zelf mee te doen, bijvoorbeeld door een recorder in een ruimte achter te laten, dan ben je aan het afluisteren en dat is strafbaar.
Let wel: dat het mag, betekent niet dat alles daarna ook mag. Melden en delen zijn aparte vragen, met eigen regels.
In drie vragen weet je waar je staat.
Loop deze drie vragen in volgorde langs, dan heb je je antwoord.
- Neem je zelf deel aan het gesprek?Ja: je mag opnemen, ook zonder toestemming of melding (art. 139a/139b Sr). Nee: dan is opnemen afluisteren, en dat is strafbaar.
- Verwerk je de opname zakelijk?Ja: informeer de betrokkenen. Dat vraagt de AVG zodra de opname persoonsgegevens wordt. Nee, puur voor jezelf: dan hoef je niets te melden.
- Wat doe je met de opname?Eigen gebruik of bewijs mag in beginsel. Openbaar maken of online zetten mag niet zomaar; dat raakt de privacy van de andere deelnemers.
Dezelfde drie vragen, vier situaties.
De vier situaties die het vaakst voorkomen, naast elkaar.
| Situatie | Opnemen? | Melden? | Delen? |
|---|---|---|---|
| Ik neem zelf deel aan het gesprek (privé) | Ja, ook zonder toestemming (art. 139a/139b Sr) | Nee, niet verplicht | Voor eigen gebruik ja; openbaar maken in beginsel niet |
| Ik neem zelf niet deel (afluisteren) | Nee, strafbaar (art. 139a/139b Sr) | n.v.t. | Nee |
| Ik neem een werkgesprek op als deelnemer | Ja (deelnemer) | Niet strafrechtelijk; als organisatie wel via de AVG | Als bewijs in beginsel; niet openbaar maken |
| Een app verwerkt de opname tot een verslag | Ja, als jij deelnemer bent | Ja, de organisatie informeert betrokkenen (AVG) | Volgens de verwerkersovereenkomst en het doel |
De wetsartikelen, precies.
Woning of besloten ruimte: art. 139a Sr
Wie zonder deelnemer te zijn een gesprek in een woning, besloten lokaal of erf opneemt of afluistert, riskeert ten hoogste zes maanden gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
Telefoon en andere plaatsen: art. 139b Sr
Voor gesprekken op andere plaatsen, zoals de telefoon, is de maximumstraf lager: ten hoogste drie maanden of een geldboete van de derde categorie. In beide artikelen ligt de grens op hetzelfde punt: ben je deelnemer, dan mag je opnemen.
Een opname als bewijs: art. 152 Rv
In civiele zaken geldt de vrije bewijsleer: bewijs kan met alle middelen worden geleverd, tenzij de wet anders bepaalt. Een heimelijk door een deelnemer opgenomen gesprek wordt daardoor in de regel toegelaten, ook als het opnemen zelf niet netjes was. De rechter sluit het pas uit bij een ongerechtvaardigde inbreuk op de persoonlijke levenssfeer; de enkele heimelijkheid is daarvoor niet genoeg (Hoge Raad, Driessen/Van Gelder). Het is een sterke hoofdregel, geen garantie.
Twee situaties die vaak terugkomen.
Je werkgever opnemen
Strafrechtelijk zit je goed: als deelnemer mag je opnemen, ook zonder het te zeggen. De vraag is of het verstandig is. Heimelijk je leidinggevende opnemen kan de arbeidsrelatie beschadigen, en dat weegt een rechter in een arbeidszaak mee. Wil je vooral een goed verslag van het gesprek, dan is open opnemen bijna altijd de betere route.
Een vergadering opnemen
Opnemen mag als deelnemer. De omslag komt zodra een app er notulen van maakt: dan worden het persoonsgegevens en gelden de regels van de AVG. Hier lees je of het mag; hoe je een vergadering goed opneemt met je telefoon lees je daar. En hoe zo'n uitwerking eruitziet, staat bij notuleren met AI.
Wat doet de app met je gesprek?
Zodra een app je opname verwerkt tot tekst, gelden er regels los van de vraag of je mocht opnemen. De opname wordt dan een verwerking van persoonsgegevens: je organisatie heeft een grondslag nodig (art. 6 AVG) en een verwerkersovereenkomst met de aanbieder (art. 28 AVG), en betrokkenen moeten worden geïnformeerd.
Met welk model je te maken hebt, staat zelden in de marketing van zo'n tool. Check daarom drie dingen:
- Waar staan de servers? Binnen de EU, of op infrastructuur buiten Europa? Dat bepaalt onder welk recht je gegevens vallen.
- Hoe lang blijft de opname bewaard? Wordt de audio meteen gewist, of belandt hij in een doorzoekbaar archief dat later opgevraagd kan worden?
- Wordt er op je data getraind? Gebruikt de aanbieder jouw gesprek om eigen modellen te trainen, of blijft het van jou?
Haal je gesprekken door een algemene chatbot in plaats van een notuleertool, lees dan eerst of ChatGPT AVG-proof is. Wil je dieper in de afweging tussen tools, lees dan veilig notuleren.
Zo verwerk je de opname netjes.
Wil je een gesprek niet alleen opnemen, maar er ook een bruikbaar verslag aan overhouden, dan bepaalt de tool die je kiest of dat netjes gebeurt. Notuly is dé AI-notulist voor elk gesprek, discreet fysiek, hybride en online: aan tafel leg je je telefoon in het midden, en voor meetings via Teams, Zoom of Google Meet gebruik je de desktop-app voor macOS en Windows.
Na afloop staat het verslag in ieders mail: samenvatting, besluiten en actiepunten met eigenaar en moment ("Sam stuurt vrijdag het voorstel naar Daniël", "Leila plant dinsdag het vervolggesprek in"). En als je dat kiest, komt de transcriptie als .txt-bestand mee. Notuly verstaat 90+ gesproken talen en levert het verslag in het Nederlands of Engels.
Voor de drie checkvragen hierboven is het antwoord kort. De verwerking loopt via Nederlandse servers in Amsterdam; je data verlaat de EU niet. De audio wordt binnen een minuut na verwerking gewist: geen archief, geen doorzoekbare opslag. En je gesprekken zijn geen trainingsdata; Notuly draait op een eigen AI-model, zonder OpenAI, Microsoft of andere Big Tech die meekijkt.
De verwerkersovereenkomst (AVG art. 28) is beschikbaar vanaf een Team-licentie, precies het document dat de AVG van je organisatie vraagt. En wat vertel je de deelnemers? Eén zin aan het begin is genoeg: "Ik neem dit gesprek op zodat we allebei een verslag hebben." De meeste mensen waarderen het.
Lees hoe Notuly veilig notuleert →
Bronnen.
- Wetboek van Strafrecht (art. 139a en 139b Sr): opnemen als deelnemer en het verbod op afluisteren.
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (art. 152 Rv): de vrije bewijsleer.
- Autoriteit Persoonsgegevens: de AVG bij het zakelijk verwerken van een opname.
- Hoge Raad, Driessen/Van Gelder: heimelijk door een deelnemer opgenomen gesprek als bewijs in civiele zaken.
Algemene uitleg op basis van de genoemde bronnen, geen juridisch advies.